Ung thư vú không còn chỉ là nỗi lo của phụ nữ trung niên và lớn tuổi

Nếu trước đây, ung thư vú thường được xem là căn bệnh của phụ nữ trung niên hoặc lớn tuổi, thì nay ranh giới ấy đang dần mờ đi. Ngày càng có nhiều phụ nữ trẻ, thậm chí mới ngoài 20, 30 tuổi, được chẩn đoán mắc căn bệnh này. Điều đó khiến ung thư vú không còn là nỗi lo của riêng “tuổi 50”, mà là vấn đề sức khỏe mọi phụ nữ cần quan tâm.

Ung thư vú: loại ung thư phổ biến nhất ở phụ nữ

Theo Globocan 2022, trên toàn cầu có tới 2,3 triệu ca ung thư vú mới được phát hiện, trong đó Việt Nam ghi nhận hơn 24.000 ca. Đây là loại ung thư phổ biến nhất ở phụ nữ và cũng là nguyên nhân tử vong hàng đầu do ung thư.

Thông thường, bệnh hay gặp ở những người từ 50 tuổi trở lên, tuy nhiên xu hướng hiện nay đang thay đổi rõ rệt. Mỗi năm, ung thư vú cướp đi sinh mạng của khoảng 44.800 phụ nữ ở độ tuổi 0–39, trở thành nguyên nhân gây tử vong hàng đầu do ung thư ở nhóm phụ nữ trẻ.

Tại nhiều quốc gia phương Tây, dữ liệu mới nhất cho thấy ung thư vú đang “trẻ hóa” rõ rệt. Ở Mỹ, tỷ lệ mắc ung thư vú tăng trung bình 1% mỗi năm trong giai đoạn 2012–2021, nhưng ở phụ nữ dưới 50 tuổi, mức tăng còn cao hơn — 1,4% mỗi năm, gần gấp đôi so với nhóm lớn tuổi. Xu hướng tương tự cũng xuất hiện tại các nước châu Âu như Pháp và Anh. Nghiên cứu quy mô lớn tại Pháp phân tích 229.352 ca ung thư vú cho thấy tỷ lệ mắc ung thư vú khởi phát sớm tăng đều trong 30 năm qua. Ở phụ nữ 30 tuổi, tỷ lệ mắc tăng từ 16,1 lên 26,3 ca trên 100.000 người/năm; còn ở phụ nữ 40 tuổi, tăng từ 98,7 lên 131,2 ca. Một nghiên cứu tại Anh cũng cho thấy tốc độ tăng mạnh ở người rất trẻ: nhóm 18–29 tuổi tăng từ 2,12 ca năm 2003 lên 4,58 ca năm 2018, tức tăng hơn gấp đôi chỉ trong 15 năm.

Xu hướng này không chỉ xảy ra tại phương Tây. Dữ liệu từ 1990 đến 2021 cho thấy tỷ lệ ung thư vú ở phụ nữ 15–39 tuổi cũng tăng liên tục ở tất cả các nước Đông Nam Á. Đến năm 2021, Thái Lan ghi nhận tỷ lệ cao nhất với 11,78 ca/100.000, tiếp theo là Singapore (8,46) và Malaysia (7,64). Đặc biệt, Thái Lan có tốc độ tăng mạnh nhất (4,06% mỗi năm), nhưng nhiều nước khác cũng tăng nhanh như Việt Nam (2,92%), Campuchia (2,63%) và Lào (2,57%). Điều này cho thấy “làn sóng trẻ hóa” ung thư vú đang diễn ra trên quy mô khu vực chứ không phải hiện tượng riêng lẻ.

Tại Việt Nam, mức tăng gần 3% mỗi năm ở nhóm tuổi 15–39 là một tín hiệu đáng lo ngại, báo hiệu rằng ung thư vú đang ngày càng xuất hiện ở những người trẻ hơn. Khi đặt xu hướng này cạnh tốc độ gia tăng ở Mỹ, Anh, Pháp và các nước trong khu vực, có thể thấy ung thư vú khởi phát sớm là xu hướng toàn cầu và đang diễn tiến nhanh hơn chúng ta tưởng. 

Vì sao ung thư vú ở người trẻ nguy hiểm hơn?

Dù chiếm chưa đến 5% tổng số ca bệnh, ung thư vú ở phụ nữ dưới 40 tuổi lại thường diễn tiến nhanh hơn và có tiên lượng xấu hơn. Các nghiên cứu gần đây cho thấy khối u ở nhóm tuổi này có nhiều đặc điểm sinh học “ác tính” hơn:

• Khoảng 29% khối u thuộc loại ác tính cao, so với 17% ở phụ nữ lớn tuổi.
• Tỷ lệ âm tính với thụ thể estrogen (một yếu tố giúp khối u đáp ứng điều trị nội tiết) là 45%, gần gấp đôi nhóm trên 60 tuổi.
• 23% ca có khối u xuất hiện ở nhiều vị trí trong cùng một bên vú, trong khi ở nhóm lớn tuổi chỉ 5%.
• Chỉ số tăng sinh tế bào và tỷ lệ “triple-negative” – dạng ung thư vú khó điều trị nhất – đều cao gấp ba lần so với nhóm lớn tuổi.

Điều đó đồng nghĩa với việc ung thư vú ở người trẻ phát triển nhanh, dễ lan rộng và ít đáp ứng với các liệu pháp hormon hoặc nhắm trúng đích.

Ngoài ra, phần lớn phụ nữ trẻ không nằm trong chương trình tầm soát định kỳ (vì tầm soát thường bắt đầu ở tuổi 40–50), nên bệnh thường được phát hiện muộn – khi khối u đã lớn hoặc lan đến hạch. Cộng thêm yếu tố di truyền và hạn chế về thử nghiệm lâm sàng ở nhóm tuổi này, việc điều trị trở nên phức tạp hơn.

Không chỉ vậy, phụ nữ trẻ mắc ung thư vú còn phải đối mặt với nhiều áp lực tâm lý: lo sợ vô sinh, mãn kinh sớm, thay đổi ngoại hình, hay gián đoạn công việc và cuộc sống. Tất cả những yếu tố này có thể khiến họ chậm trễ điều trị hoặc bỏ dở phác đồ, ảnh hưởng đến kết quả lâu dài.

Vì sao độ tuổi mắc ung thư vú ngày càng trẻ?

Các chuyên gia của Đại học Washington chỉ ra một số nguyên nhân đáng chú ý:

Thời gian tiếp xúc với hormone nữ kéo dài hơn: Phụ nữ hiện nay thường dậy thì sớm hơn, mang thai muộn hơn hoặc sinh ít con hơn so với thế hệ trước. Mỗi năm dậy thì sớm hơn có thể làm tăng nguy cơ ung thư vú tới 9–10%. Khi ít mang thai hoặc sinh muộn, thời gian buồng trứng hoạt động và tiếp xúc với hormone estrogen kéo dài, làm tăng khả năng hình thành tế bào bất thường ở tuyến vú.

Ảnh hưởng của lối sống hiện đại: Uống rượu thường xuyên, ít vận động, tăng cân nhanh, béo phì – tất cả đều là yếu tố nguy cơ. Nghiên cứu cho thấy rượu làm tăng nồng độ estrogen trong máu, trong khi thừa cân lại thúc đẩy tình trạng viêm mạn tính, cả hai đều liên quan đến ung thư vú.

Tầm soát hạn chế ở người trẻ: Phần lớn chương trình tầm soát chỉ áp dụng cho phụ nữ từ 40 tuổi trở lên. Điều này khiến nhiều ca bệnh ở người trẻ bị phát hiện trễ, khi điều trị đã khó khăn hơn.

Phụ nữ trẻ nên làm gì để phòng ngừa ung thư vú?

Ung thư vú hoàn toàn có thể xảy ra ở phụ nữ trẻ, và điều quan trọng là phát hiện sớm có thể cứu sống tới 90% trường hợp. Vì vậy, đừng chờ đến tuổi 40 mới bắt đầu quan tâm đến căn bệnh này.

Hãy khám tổng quát hàng năm và tầm soát định kỳ nếu đến độ tuổi cần tầm soát, đặc biệt với những người có yếu tố nguy cơ (tiền sử gia đình, di truyền, hoặc đã từng mắc bệnh vú lành tính). Ngoài ra, việc tự khám vú thường xuyên cũng rất quan trọng. Hãy đến bác sĩ khi phát hiện những thay đổi bất thường như:

• Có khối u hoặc vùng cứng trong vú hoặc nách
• Thay đổi kích thước, hình dạng hay màu sắc vú
• Tiết dịch hoặc chảy máu bất thường ở núm vú
• Da vú bị lõm, sần sùi hoặc đỏ nóng bất thường
• Đau kéo dài không rõ nguyên nhân

Bên cạnh đó, duy trì cân nặng hợp lý, ăn nhiều rau xanh, hạn chế rượu và thường xuyên vận động.

Ung thư vú đang “trẻ hóa”, do đó chúng ta càng cần hiểu rõ và chủ động để có cơ hội kiểm soát bệnh tốt hơn. Việc lắng nghe cơ thể, khám định kỳ và duy trì lối sống lành mạnh chính là cách tốt nhất để mỗi phụ nữ bảo vệ bản thân khỏi căn bệnh này.

Tác giả: Thạc sĩ Hoàng Nữ Khánh Nguyên

Tài liệu tham khảo 

1. Globocan 2022 – Vietnam fact sheet
2. Globacan 2022 – World fact sheet
3. American Cancer Society: Breast cancer – Facts and figures 2024 
4. How Research Is Tackling Rising Rates of Breast Cancer in Younger Women
5. More young women are getting breast cancer — why?
6. Pink October: Breast Cancer Awareness Month
7. Srikanthan A, Awan AA, McGee S, Rushton M. Young Women with Breast Cancer: The Current Role of Precision Oncology. J Pers Med. 2023 Nov 20;13(11):1620. doi: 10.3390/jpm13111620. PMID: 38003935; PMCID: PMC10672565.
8. Erić I, Petek Erić A, Kristek J, Koprivčić I, Babić M. Breast cancer in young women: pathologic and immunohistochemical features. Acta Clin Croat. 2018 Sep;57(3):497-502. doi: 10.20471/acc.2018.57.03.13. PMID: 31168183; PMCID: PMC6536281.
9. Zhu JW, Charkhchi P, Adekunte S, Akbari MR. What Is Known about Breast Cancer in Young Women? Cancers (Basel). 2023 Mar 22;15(6):1917. doi: 10.3390/cancers15061917. PMID: 36980802; PMCID: PMC10047861. 
10. Emanuele MA, Wezeman F, Emanuele NV. Alcohol’s effects on female reproductive function. Alcohol Res Health. 2002;26(4):274-81. PMID: 12875037; PMCID: PMC6676690.
11. J. Chen, F.D.V. Ho, E.J.G. Feliciano, J.F. Wu, K. Magsanoc-Alikpala, E.C. Dee Trends in female breast cancer among adolescent and young adults in Southeast Asia,Lancet Reg Health Southeast Asia, 34 (2025), Article 100545
12. Barclay, N.L., Burn, E., Delmestri, A. et al. Trends in incidence, prevalence, and survival of breast cancer in the United Kingdom from 2000 to 2021. Sci Rep 14, 19069 (2024). 
13. Pujol Pascal, Remontet Laurent, Lapôtre-Ledoux Bénédicte, Rogel Agnès, Lafay Lionel, Molinié Florence.The Breast, 2025, vol. 83, p. 104555