hpv
January 7, 2016

HPV – nguyên nhân chính gây ung thư cổ tử ung & vaccine phòng ngừa

Ung thư cổ tử cung là ung thư thường gặp thứ 4 ở phụ nữ về số ca mới mỗi năm trên toàn thế giới. Bệnh chiếm tỉ lệ cao ở các nước đang phát triển, trong đó có Viêt Nam, do các thông tin về dự phòng bệnh còn chưa rộng rãi cũng như việc không tầm soát ung thư cổ tử cung thường quy bằng Pap’s smear.
Khoảng 2 thập niên trở lại đây, người ta đã khám phá ra mối quan hệ giữa nhiễm HPV và Ung thư cổ tử cung. Kể từ đó, các chuyên gia đã biết được nhiều hơn về cách thức HPV dẫn tới ung thư cổ tử cung. Thực tế thì HPV còn có thế gây ung thư âm hộ, âm đạo, hậu môn, dương vật… nhưng vì tần suất mắc bệnh đặc biệt cao của ung thư cổ tử cung, chúng tôi xin phép sẽ chỉ đề cập đến ung thư cổ tử cung ở bài này.

HPV (Human papillomavirus – virus sinh u nhú ở người) có hơn 100 dòng, trong đó có hơn 30 dòng gây viêm nhiễm sinh dục và rất dễ lây nhiễm. Một số trong những dòng này có thể gây ung thư cổ tử cung cũng như một số bộ phận khác, những dòng sinh ung này được gọi là dòng “nguy cơ cao”. Cũng có những dòng dễ dàng lây qua đường tình dục nhưng không sinh ung, ví dụ như HPV 6 và HPV 11, gây u nhú sinh dục nhưng hiếm khi liên quan đến ung thư, những dòng này được gọi là “nguy cơ thấp” . Còn lại các dòng khác gây viêm nhiễm và u nhú ở các bộ phận khác của cơ thế, như bàn tay chẳng hạn, lại thường không dễ lây nhiễm

Thực tế theo các nhà nghiên cứu, hơn 99% ung thư cổ tử cung là do các dòng HPV nguy cơ cao gây ra. Những dòng liên quan đặc biệt đến ung thư cổ tử cung là 16 và 18 (đến 70%).

Những đối tượng nào có thể nhiễm HPV?

Các dòng HPV liên quan đến viêm nhiễm sinh dục được lây truyền qua đường tình dục, chủ yếu là qua sự tiếp xúc da-da (khác với HIV – qua máu và dịch tiết). Điều này dẫn tới việc đôi khi biện pháp dự phòng các bệnh lây qua đường tình dục lại không hoàn toàn hiệu quả với HPV, vì vùng da gần cơ quan sinh dục như mặt trong đùi không được bảo vệ, và đây có thể trở thành vùng tiếp xúc trực tiếp với bạn tình mang bệnh.

Vậy dự phòng nhiễm HPV như thế nào?

Những thông tin về đường lây truyền của HPV chỉ ra rằng, để giảm nguy cơ nhiễm HPV, tốt nhất là có một mối quan hệ tình dục “một vợ một chồng” với đối tác không bị nhiễm bệnh. Nhưng hãy lưu ý, nhiều người không hề biết là họ đã nhiễm HPV! Sử dụng bao cao su cũng là một cách, nhưng như chúng tôi đã chỉ ra ở trên, nó không hoàn toàn hiệu quả.

Hiện tại, tại Việt Nam có 2 loại vaccine phòng HPV đang được sử dụng là Cervarix và Gardasil. Cervarix là vaccine nhị giá, tạo kháng thể chống HPV 16 và 18, hai dòng HPV nguy cơ cao nhất. Gardasil được gọi là vaccine tứ giá do có tác dụng chống lại 4 dòng HPV là 6, 11, 16 và 18, do đó ngoài tác dụng ngừa ung thư cổ tử cung còn có tác dụng phòng ngừa u nhú sinh dục. Vaccine Gardasil cũng được khuyến cáo tiêm cho nam giới vì tác dụng phòng ngừa HPV dòng 6 và 11 này đối với các loại u nhú sinh dục cũng như một số loại ung thư khác như hậu môn và hầu họng.

Ngoài ra, hiện tại cũng có loại vaccine khác là Gardasil 9, theo nhưng những thông tin chúng tôi có thì hiện chưa có tại Việt Nam. Gardasil 9 có tác dụng chống lại 4 dòng HPV như của Gardasil, cộng với 5 dòng HPV “nguy cơ cao” khác là 31, 33, 45, 52 và 58. Vì lẽ đó mà tác dụng bảo vệ rộng hơn, giảm thêm nữa nguy cơ ung thư cổ tử cung. Có lẽ một ngày trong tương lai, chúng ta sẽ được thấy loại vaccine này tại Việt Nam.

Cervarix được tiêm theo phác đồ 0-2-6, mũi thứ 2 tiêm sau mũi thứ nhất 2 tháng, mũi thứ 3 tiêm sau mũi thứ nhất 6 tháng. Gardasil được tiêm theo phát đồ 0-1-6, mũi thứ 2 tiêm sau mũi thứ nhất 1 tháng và mũi thứ 3tiêm sau mũi thứ nhất 6 tháng.

ACIP (Advisory Committee on Immunization Practices – Uỷ ban cố vấn về thực hành tiêm chủng, Hoa Kỳ) khuyến cáo nên tiêm chủng thường quy cho phụ nữ từ 11-26 tuổi (có thể bắt đầu lúc 9 tuổi). Đối với các phụ nữ đã quan hệ tình dục, rất có thể đã bị nhiễm HPV. Tuy nhiên ở lứa tuổi này ít khả năng người phụ nữ đã bị nhiễm tất cả các type HPV nguy cơ cao mà vaccine có khả năng bao vệ. Vì vậy ACIP khuyến cáo vẫn có thể chủng ngừa cho những phụ nữ này. Tuy nhiên lợi ích miễn dịch sẽ ít hơn ở những phụ nữ đã nhiễm 1 hay nhiều type HPV có trong vaccine.
(CDC. Quadrivalent human papillomavirus vaccine: recommendations of the Advisory Committee for Immunization Practices (ACIP). MMWR Recomm Rep.2007;56(RR-2) :1– 24. Available at:www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/rr5602a1.htm)

Một điều cần rất lưu ý là tiêm ngừa HPV không thể ngừa hoàn toàn ung thư cổ tử cung, vì dòng HPV 16 và 18 chịu trách nhiệm 70% các trường hợp ung thư cổ tử cung, phần còn lại do các dòng khác gây ra. Vì vậy dù có tiêm ngừa vẫn phải tham gia chương trình tầm soát và phát hiện sớm. xét nghiệm Pap’s smear không đau, an toàn và cũng rất nhanh.

Giá của Gardasil và Cervarix ở các cơ sở tiêm chủng là tương đối như nhau. Theo cập nhật của chúng tôi thì hiện giá một mũi Gardasil khoảng trên 1.350.000 đồng và với Cervarix là trên dưới 900.000 đồng. Tại TP.HCM có thể đến tiêm ngừa ung thư cổ tử cung tại Bệnh viện phụ sản Từ Dũ, Hùng Vương, Viện Pasteur TP.HCM, Trung tâm Y tế dự phòng TP và một số bệnh viện hoặc phòng khám quốc tế. Tại Hà Nội đến Viện Vệ sinh dịch tễ trung ương, Trung tâm Y tế dự phòng TP Hà Nội, Trung tâm Kiểm dịch y tế quốc tế, Bệnh viện Việt – Pháp…

Có những đối tượng không nên tiêm HPV hoặc nên đợi

– Phụ nữ có tiền căn quá nhạy cảm với nấm men hoặc dị ứng với bất cứ thành phần nào trong vaccine thì không nên tiêm.
– Phụ nữ đang mắc bệnh cấp tính nặng. Đang mắc một bệnh nhẹ không phải là chống chỉ định của tiêm vaccine, nhưng đối với bệnh nặng thì nên đợi đến khi khoẻ hơn.
– Phụ nữ đang mang thai hoặc dự trù sẽ có thai trong vòng 6 tháng sắp tới.
Đối với những phụ nữ đã tiêm 1 liều vaccine rồi lỡ mang thai sau đó được khuyến cáo ngừng tiếp tục tiêm ngừa. Sau sanh sẽ bắt đầu lại đủ 3 liều. Nếu phụ nữ đã tiêm được 2 mũi thì tạm ngừng, mũi thứ ba sẽ được tiêm sau khi sinh.

Như bất kỳ loại thuốc nào khác, vaccine HPV có thể gây ra các phản ứng phụ. Phần lớn các phản ứng phụ này đều ở mức độ nhẹ đến vừa phải, không kéo dài và hầu hết tự khỏi. Đó là những phản ứng như sưng, đau tại chỗ tiêm, nhức đầu, buồn nôn, sốt… Một tỉ lệ hiếm có thể xảy ra các phản ứng nặng hơn như hội chứng Guillain Barré, động kinh, viêm tắc tĩnh mạch. Ngất xỉu là một phản ứng phụ có thể xảy ra nên phụ nữ được khuyến cáo nghỉ ngơi 15 phút sau khi tiêm vaccine HPV.

Và cũng giống như tất cả các loại vaccine khác, người được tiêm vaccine HPV cần được tiếp tục theo dõi các triệu chứng bất thường và nặng. Bất kỳ tình trạng bất thường nào như sốt cao, khó thở, xanh xao, yếu, tim đập nhanh, chóng mặt… thì phải được đến cơ sở y tế gần nhất, nói rõ với bác sĩ chuyện gì đã xảy ra, từ lúc nào và đã được tiêm vaccine khi nào.

Chịu trách nhiệm thông tin: Đặng Phước Hưng.
(www.facebook.com/danghung072)

Xin chân thành cảm ơn góp ý của các cố vấn: Dr.Minh Do và Dr.Dustin Triet Nguyen từ VietMD.net Inc., USA

Bản quyền bài viết thuộc về tổ chức phi lợi nhuận Ruy Băng Tím

';
Hưng Đặng

About Hưng Đặng

Biên tập viên
Sinh viên Y6, Đại học Y Dược TP Hồ Chí Minh

  •  
  • Facebook

31 Comments

  •    Reply

    Xin cho hỏi nếu là phụ nữ 30 tuổi chưa quan hệ tình dục thì có nằm trong đối tượng chích ngừa không? hiệu quả có tốt không khi đã vượt qua 26 tuổi.Thanks!

    • Hưng Đặng
         Reply

      Cám ơn câu hỏi của anh/chị.
      Thực ra thì câu hỏi liệu có nên tiêm ngừa HPV ở nhóm tuổi trên 26 vẫn còn bỏ ngỏ. Các nghiên cứu vẫn đang được thực hiện để đánh giá hiệu quả của các loại vaccine ngừa HPV trên nhóm tuổi này. Cho đến khi mọi chuyện rõ ràng thì với các kết luận hiện tại, ở tuổi 30, mặc dù chưa có quan hệ tình dục thì cũng không nằm trong diện được khuyến cáo tiêm ngừa HPV ạ.

  •    Reply

    Xin hỏi tôi đã tiêm vaccine Gardasil cách đây 4-5 năm khi 23-24 tuổi thì có cần tiêm thêm vaccine Gardasil 9 khi loại vaccine mới này có ở Việt Nam không? Tôi hiện đã lập gia đình và có QHTD được 1 năm.

    • Hưng Đặng
         Reply

      Chào chị Hà,
      Có lẽ chị đã quá 26 tuổi, hiện tại chưa có khuyến cáo tiêm ngừa cho nhóm tuổi này. Việc tiêm thêm gardasil 9 với chị là không cần thiết.

  •    Reply

    Cho em hỏi là giờ em 19 tuổi thì nên tiêm phòng luôn hay đợi gardasil 9 rồi tiêm. Nếu em tiêm rồi mà sau đó nước mình lại có gardasil 9 thì có nên tiêm tiếp gardasil 9 ko ạ?

    • Hưng Đặng
         Reply

      Chào Dung,
      Bạn có thể tiêm Gardasil chứ không cần phải đợi. Và nếu đã tiêm rồi thì khi Gardasil 9 vào Việt Nam thì mình cũng không cần thiết phải tiêm tiếp nha.

  •    Reply

    Chào bạn,
    Tháng 8/2016 này mình mới sinh nhật 26 tuổi thì liệu bây giờ mình có nên bắt đầu tiêm không ạ ?

  •    Reply

    Chào anh. Anh cho em hỏi là em ở tỉnh thì có thể tiêm ở đâu a. Bệnh viện thì tiêm vacxin này không ạ. Em cảm ơn ạ

  •    Reply

    Chào anh. Anh cho em hỏi là em ở tỉnh thì có thể tiêm ở đâu a. Bệnh viện tỉnh có tiêm vacxin này không ạ. Em cảm ơn ạ

    • Hưng Đặng
         Reply

      Chị Hiền có thể đến Trung tâm Y tế dự phòng tỉnh/thành phố của chị để tiêm ạ

  •    Reply

    Em cũng phân vân có chị nào giúp em với. E năm nay 24 và cũng đã có QH. Tháng trc có đi tiêm mũi 1 nhưng khi về mọi ng bảo nthe sẽ k có tác dụng. Khoảng t10 e sẽ lập gđ, nếu tiêm lịch tiếp theo sẽ là t5 và t9. Mà hình như sau khi tiêm 3-6 tháng mới đc có em bé. Bây h e có nên tiêm nữa k ạ?

    • Hưng Đặng
         Reply

      Chào chị,
      Đối với người trong độ tuổi từ 9 đến 26, đã có quan hệ tình dục, vẫn được khuyến cáo nên tiêm ngừa HPV. Tất nhiên là hiệu quả miễn dịch sẽ giảm đi, nhưng không phải là không có tác dụng. Người ta thấy rằng dù cho đã có nhiễm HPV rồi thì có rất ít khả năng đã nhiễm tất cả những dòng HPv mà vaccine có tác dụng phòng ngừa, do đó mà vaccine vẫn có tác dụng.
      Không có khuyến nào về thời gian trì hoãn việc mang thai sau khi tiêm vaccine, các nghiên cứu cũng không cho thấy vaccine có ảnh hưởng đến thai trong thời gian đó nên chị vẫn có thể có em bé bình thường thôi. Còn nếu chưa hoàn thành 3 mũi mà có thai thì, theo khuyến cáo, phải tạm dừng tiêm chủng và tiêm tiếp theo sau khi sinh con xong.

  •    Reply

    cho e hỏi là e 23 tuổi và đã có QH thì có tiêm đc nữa ko ạ?

    • Hưng Đặng
         Reply

      Chào bạn,
      Trường hợp của bạn thì vẫn được khuyến cáo là có thể tiêm ngừa HPV. Mặc dù đã có quan hệ tình dục thì có rất ít khả năng bạn đã nhiễm tất cả các type HPV mà vaccine ngừa được, cho nên vaccine vẫn có khả năng bảo vệ trước những type còn lại, và tất nhiên là hiệu quả miễn dịch sẽ giảm lại nếu như bạn đã nhiễm 1 hoặc 1 số type HPV trong vaccine

  •    Reply

    Chao bac si. Em sinh nam 90, chua co QH. Lieu da muon de tiem vaxin nay chua a?

  •    Reply

    cho em hỏi là “giá một mũi Gardasil khoảng trên 1.350.000 đồng và với Cervarix là trên dưới 900.000 đồng” vậy là nếu chích thì giá là nhân 3 đúng không ạ?

  •    Reply

    mình 28 tuổi,có 2 con rồi thì có tiêm được không nhỉ?

    • Hưng Đặng
         Reply

      Bây giờ điều quan trọng là chị Nga nên bắt đầu thực hiện tầm soát ung thư kết hợp với khám phụ khoa định kỳ để phòng ngừa ung thư cổ tử cung

  •    Reply

    Bác sĩ cho em hỏi
    Nếu qua 26 tuổi thì k nên tiêm hay k cần tiêm vậy Bác sĩ.
    Những người qua 26 tuổi sẽ không có nguy cơ bị ung thư cổ tử cung hay sao.
    Em xin cảm ơn Bác sĩ.

    • Hưng Đặng
         Reply

      Chào chị,
      Chính xác thì là qua 26 tuổi thì theo khuyến cáo trong sử dụng vaccine, theo như FDA cấp phép, thì không tiêm nữa. Không phải vì không còn nguy cơ (thậm chí nguy cơ còn cao hơn), mà vì việc sử dụng vaccine hay việc áp dụng bất kỳ một cách thức, thủ thuật…mới như một chuẩn chung trong y khoa thì đều phải dựa vào bằng chứng. Các nghiên cứu để đánh giá hiệu quả ở nhóm tuổi từ 27 trở lên vẫn đang được tiến hành, người ta chưa khẳng định hiệu quả, vậy nên chưa có một khuyến cáo.

  • Nguyễn Quang Thắng March 29, 2016 at 10:50 am
       Reply

    Chào bác sĩ,

    Xin hỏi virus HPV cũng là nguyên nhân gây nên ung thư vòm họng đúng không ah? Nếu QHTD bằng miệng thì có an toàn ko và có gia tăng nguy cơ mắc ung thư vòm họng không? Mong bác sĩ giải đáp giúp.

    Xin cảm ơn!

    • Hưng Đặng
         Reply

      Chào anh Thắng,
      HPV, đặc biẹt là HPV-16, được ghi nhận là liên quan đến nhiều loại ung thư vùng đầu cổ. Và với cơ chế lây nhiễm qua tiếp xúc thì HPV dễ dàng lây qua đường quan hệ tình dục bằng miệng và có thể gây ung thư tại đây.
      Cũng đã có nghiên cứu chỉ ra rằng tỉ lệ ung thư hầu họng liên quan nhiễm HPV ở Mỹ có xu hướng gia tăng, trong khi các ung thư không liên quan HPV lại giảm. (http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/21969503)

  •    Reply

    Cho em hỏi em tiêm đủ 3 mũi cevarix khi 20t rồi, giờ em 22t, e muốn tiêm lại gardasil có được không ạ?

    • Hưng Đặng
         Reply

      Chào Ngọc,
      Thực sự là người ta không có khuyến cáo về việc tiêm một loại vaccine sau khi đã tiêm đủ 3 mũi của loại khác, cho nên trường hợp của bạn có lẽ không cần thiết

  •    Reply

    Mình năm nay 31 tuổi. Mới hoàn thành tiêm phòng ngừa HPV mũi thứ 3 hôm nay ở Ng Chí Thanh. BS ở đó nói khuyến cáo áp dụng ở độ tuổi dưới 26 là do Việt nam chưa có nghiên cứu thử nghiệm, còn ở Mỹ ng ta vẫn tiêm ở độ tuổi 30-40 bình thường. Giờ đọc bài này thấy lo quá. Ko biết tiêm như vậy có ảnh hưởng xấu gì đến cơ thể ko?

    • Hưng Đặng
         Reply

      Chào chị Dung,
      Bác sĩ của chị giải thích vậy là hoàn toàn hợp lý, độ tuổi trên 26 chưa có kết quả nghiên cứu chứng minh hiệu quả nên họ không thể đưa vào khuyến cáo được. Vẫn có thể tiêm cho lứa tuổi trên 26 được, và đó phụ thuộc vào quyết định của bác sĩ sau khi cân nhắc dựa trên nguy cơ nhiễm HPV của chị. Và tất nhiên nếu đã QHTD thì hiệu quả phòng ngừa của vaccine sẽ giảm xuống. Ngoài ra thì không có gì đáng lo, vaccine HPV được đánh giá là loại vaccine an toàn

  •    Reply

    Chồng minh năm nay 26 tuổi, nếu tháng 9 tiêm , vậy 3 mũi sẽ qua 27 tuổi có đươc không, và chồng mình hiện đã nhiễm và phát bệnh HPV vậy có tiêm để phòng tái phát bệnh được không
    mình khả năng đã lây bênh, xét nghiệm pap lành tính, vậy mình có tiêm để phòng bệnh đươc không
    nhờ bác sĩ tư vấn giúp, cảm ơn.

    • Luân Nguyễn
         Reply

      Chào bạn. Với người đã nhiễm và điều trị HPV thì việc tiêm phòng không còn hiệu quả nữa. Bạn có thể ngừng tiêm phòng cho chồng, đồng thời bạn cũng nên đi kiểm tra bản thân đã nhiễm HPV chưa, nếu chưa thì có thể tiến hành tiêm phòng. Nhưng dù có tiêm ngừa hay không thì trường hợp của bạn vẫn nên xét nghiệm PAP đúng chu kỳ để bảo đảm sức khỏe.

Leave a Comment